Biuletyn Informacji Publicznej

Biuletyn Informacji Publicznej

Powiatowy Urząd Pracy w Pucku


Informacje nieudostępnione

Wniosek o udostępnienie informacji publicznej

Odpowiedź podsekretarza stanu w Ministerstwie Spraw Wewnętrznych i Administracji -
z upoważnienia ministra - na interpelację nr 12784

w sprawie popularyzacji rozwiązań open source w administracji

   Panie Marszałku! W nawiązaniu do pisma z dnia 27 listopada 2009 r. (sygn. SPS-023-12784/09) przekazującego interpelację posła na Sejm RP pana Witolda Pahla w sprawie popularyzacji rozwiązań open source w administracji uprzejmie przedstawiam następujące informacje.

   Technologie informacyjno-komunikacyjne (TIK) są jedną z podstaw sprawnego funkcjonowania współczesnego społeczeństwa obywatelskiego. Aby w pełni wykorzystać ogromne możliwości, jakie dają nowoczesne technologie, należy mieć na uwadze podstawową zasadę państw demokratycznych, tj. prawo do równego traktowania. Zgodnie z tą zasadą, każdy powinien mieć możliwość wyboru formy kontaktu z urzędem administracji publicznej, w tym również korzystania z elektronicznej formy kontaktu. Cel ten można osiągnąć, realizując jedną z podstawowych zasad obowiązujących w społeczeństwie informacyjnym - zasadę neutralności technologicznej. Nakazuje ona organom państwowym równe traktowanie przez władze publiczne technologii teleinformatycznych i stworzenia warunków do ich uczciwej konkurencji, w tym zapobiegania możliwości eliminacji technologii konkurencyjnych przy rozbudowie i modyfikacji eksploatowanych systemów teleinformatycznych lub przy tworzeniu konkurencyjnych produktów i rozwiązań. Idea neutralności technologicznej obowiązująca we wszystkich administracjach publicznych w Europie przyświeca również działaniom realizowanym przez Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji.

   Naczelna zasada neutralności technologicznej państwa sformułowana jest w ustawie z dnia 17 lutego 2005 r. o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne (Dz. U. Nr 64, poz. 565, z późn. zm.), zwanej dalej ustawą o informatyzacji. Art. 13 ww. ustawy nakazuje podmiotom administracji państwa realizującym zadania publiczne przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej zapewnienie, by system teleinformatyczny służący do wymiany danych z podmiotami niebędącymi organami administracji rządowej spełniał - poza minimalnymi wymaganiami określonymi w odpowiednich rozporządzeniach - wymóg równego traktowania rozwiązań informatycz'nych. Ponadto podmioty te zobligowano do publikacji w Biuletynie Informacji Publicznej lub udostępnienia w inny sposób zestawienia stosowanych w oprogramowaniu interfejsowym systemu teleinformatycznego '- używanego do realizacji zadań publicznych - struktur dokumentów elektronicznych, formatów danych oraz protokołów komunikacyjnych i szyfrujących.

   Normy wynikające z art. 13 ustawy o informatyzacji stały się podstawą do sformułowania zasady neutralności technologicznej państwa. Zasada ta jednakże nie znalazła dostatecznego odzwierciedlenia w tekście ustawy, poza ww. przepisem. Nie została także wyraźnie określona jako neutralność technologiczna. W związku z powyższym Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji wprowadziło wspomnianą zasadę do projektu przygotowanej obecnie nowelizacji ustawy. W toku prac nowelizacyjnych przyjęto, iż neutralność technologiczna państwa oznacza, iż władze publiczne nie mogą tworzyć prawa, a podmioty publiczne nie mogą konstruować systemów teleinformatycznych mających realizować zadania publiczne w taki sposób, by preferować (lub wręcz wskazywać) konkretne rozwiązania technologiczne pochodzące od konkretnych producentów. Jednocześnie z udziału w tworzeniu rozwiązań technologicznych na potrzeby władz publicznych nie można także wykluczać konkretnych producentów lub ich grup. Proponowane rozwiązania są wyrazem starań MSWiA, mających na celu eliminowanie możliwości faworyzowania przez administrację publiczną konkretnych produktów technologicznych. Przygotowany przez MSWiA projekt nowelizacji ustawy o informatyzacji, jako druk sejmowy nr 2110, znajduje się obecnie na etapie prac komisji sejmowych po I czytaniu.

   Mówiąc o otwartych standardach stanowiących alternatywę dla komercyjnych rozwiązań technologicznych, należy wspomnieć także o formatach danych. Pomimo dążeń administracji państwa do prawidłowości w tym kierunku nadal zdarzają się incydentalne przypadki pomijania Ë?otwartychË? rozwiązań technologicznych. Należy jednak zaznaczyć, iż Ë?unikanieË? otwartych formatów danych zazwyczaj nie bierze się z chęci utrudnienia dostępu do informacji, lecz jest efektem niewiedzy lub też wyboru do realizacji swoich prac aplikacji, w których obsłudze użytkownicy posiadają znacznie większe doświadczenie.

   Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 11 października 2005 r. w sprawie minimalnych wymagań dla systemów teleinformatycznych (Dz. U. Nr 212, poz. 1766) przede wszystkim ma na celu zapewnienie Ë?spójności działania systemów teleinformatycznych używanych do realizacji zadań publicznych przez określenie co najmniej specyfikacji formatów danych (...), które mają być stosowane w oprogramowaniu interfejsowym oraz sprawnej i bezpiecznej wymiany informacji w formie elektronicznejË?. Załącznik nr 2 do rozporządzenia określa między innymi formaty danych zapewniające dostęp do zasobów informacji udostępnianych za pomocą systemów teleinformatycznych używanych w realizacji zadań publicznych. W skład powyższej grupy wchodzą formaty danych tekstowych oraz tekstowo-graficznych, umożliwia'jących przeglądanie i drukowanie ich zawartości przy użyciu popularnych przeglądarek i edytorów. Z rozporządzenia wynika, iż nałożony obowiązek przestrzegania określonej palety formatów jest spełniony, gdy do publikacji danych zostanie wykorzystany co najmniej jeden z wymienionych formatów. W rezultacie rozporządzenie to, podobnie jak ustawa, nie faworyzuje konkretnych rozwiązań technologicznych. Należy także podkreślić, iż - mimo uwzględnienia otwartego formatu aplikacji biurowych open document - z treści rozporządzenia nie wynika bezpośredni obowiązek publikacji danych w otwartych formatach danych. Dlatego też przy obecnym stanie prawnym użycie otwartego formatu danych, jakim jest open document - umożliwiającego obywatelom bezproblemowe korzystanie z publikowanych informacji przy użyciu darmowego pakietu biurowego - leży głównie w gestii poszczególnych podmiotów publicznych. Tym samym MSWiA nie ma podstaw prawnych do egzekwowania od podmiotów publicznych stosowania otwartych formatów danych, jeżeli podmioty te wykorzystują inne formaty określone w ww. rozporządzeniu.

   Powyższe przykłady jednoznacznie świadczą o tym, iż Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji uwzględnia w aktualnie prowadzonych działaniach - między innymi z zakresu stanowienia prawa '- zasadę neutralności technologicznej. Należy również podkreślić, że podmioty administracji rządowej przy wyborze rozwiązań teleinformatycznych powinny, uwzględniając przydatność merytoryczną, kierować się względami ekonomicznymi, co jest również zgodne z zasadą neutralności technologicznej. Dlatego też zachowując zasadę neutralności technologicznej w sprawie wyboru oprogramowania stosowanego do budowy systemów teleinformatycznych dla jednostek administracji rządowej, MSWiA wskazuje wszędzie tam, gdzie jest to możliwe, na korzyści płynące ze stosowania każdego z typów oprogramowania.

   W zakresie problematyki wdrażania otwartego oprogramowania należy podkreślić, że użycie takiego oprogramowania w konkretnym projekcie powinno być poprzedzone szczegółową analizą, z uwzględnieniem m.in. stabilności, wydajności wdrażanych rozwiązań i dostępności wsparcia na odpowiednim poziomie oraz wszystkich związanych z tym kosztów. Należy również mieć na uwadze koszty pośrednie związane z koniecznością zmian w już istniejących rozwiązaniach oraz koniecznością szkoleń specjalistycznych administratorów systemów i szkoleń zwykłych użytkowników. Najczęściej wolne oprogramowanie (np. systemy operacyjne Linux należące do grupy oprogramowania typu Open Source) wymaga znacząco większej wiedzy i doświadczenia z zakresu instalacji, konfiguracji i ich utrzymania, a dla większości użytkowników tego rodzaju rozwiązania są najczęściej nowością. W trakcie eksploatacji takich systemów (oprogramowania) możliwe jest również powstanie dodatkowych kosztów społecznych, które mogą wyniknąć na skutek np. zbyt niskiego poziomu niezawodności danego rozwiązania. Precyzyjna analiza szacunków ewentualnych oszczędności wynikających z wdrożenia otwartych i zaawansowanych technologii oraz standardów informatycznych nie jest możliwa. Dostępne narzędzia analityczne nie uwzględniają zwykle kosztów zapewnienia migracji oraz integracji już istniejących systemów. Najczęściej pomija się również koszty związane z regularnym serwisem, bezpośrednim wsparciem technicznym (np. help desk, infolinia), bieżącą aktualizacją, gwarancją na kontynuowanie prac rozwojowych oprogramowania i doskonalenia go do zmieniających się wymagań oraz gwarancją poprawności jego działania. Należy podkreślić, że wbrew powszechnemu przekonaniu pojęcie otwartego oprogramowania nie oznacza w rzeczywistości oprogramowania darmowego, gdyż z jego utrzymaniem mogą wiązać się znaczne koszty.

   Odnosząc się do kryteriów, jakie powinny być uwzględniane podczas wyboru oprogramowania dla administracji publicznej, podkreślenia wymaga, że przede wszystkim należy brać pod uwagę fakt, iż wybór oprogramowania dla administracji nie jest zdarzeniem jednostkowym, lecz początkiem całego procesu związanego z jego stosowaniem. W tej sytuacji na koszt oprogramowania składa się nie tylko koszt zakupu oprogramowania, ale również koszt korzystania z niego i ewentualnego rozwijania lub aktualizacji oraz niekiedy dostosowania do indywidualnych wymagań i potrzeb urzędu (użytkownika). Z jednej strony tanie lub bezpłatne oprogramowanie może wymagać wysokich kosztów utrzymania i wsparcia technicznego, z drugiej zaś strony zakup nawet drogiego oprogramowania nie zawsze oznacza, że wsparcie techniczne od producenta lub dystrybutora jest wliczone w jego cenę. Wszelkie tego rodzaju koszty powinny być brane pod uwagę w ocenie konkurencyjności planowanego rozwiązania. Większy niż dotąd nacisk należałoby położyć na kwestie pozafinansowe. Przede wszystkim powinna obowiązywać zasada przekazywania zamawiającemu wiedzy o zasadach, na jakich oprogramowanie działa i na jakich komunikuje się z innymi systemami.

   W opinii Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji, tam, gdzie jest to możliwe ze względu na funkcjonalność oraz przesłanki ekonomiczne, należy wskazywać i promować wolne oprogramowanie, szczególnie w przypadku szkół, uczelni i urzędów, tam, gdzie jest to uzasadnione, należy stosować oprogramowanie komercyjne.

   Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji dostrzega coraz większe znaczenie otwartego oprogramowania i będzie wskazywać oraz promować Ë?dobre praktykiË? w zakresie wdrażania przez administrację publiczną zasady neutralności technologicznej, rozumianej jako postulat równego traktowania konkurujących ze sobą technologii.

   Z poważaniem

   Podsekretarz stanu

   Witold Drożdż

   Warszawa, dnia 18 grudnia 2009 r.

 

Wersja do druku Wersja do druku

Liczba odsłon:3056
Treść wprowadził(a): Gajak Roman, 2010-04-21 09:50:32
Treść wytworzył(a): [brak danych], 1970-01-01 01:00:00
Poprzednia wersja dokumentu z dnia: 2010-04-21 09:49:44